Rekiny we Wrocławiu

Piotr Kierzkowski
fot. Wojcich Płacheta

Pomysł zorganizowania we Wrocławiu prelekcji dotyczącej biologii, zwyczajów i ochrony rekinów zrodził się w trakcie powrotu z tegorocznego Zlotu Akwarystów w Łodzi. Ola wspomniała, że zna Waldka Osmałka, zajmującego się ochroną rekinów pod skrzydłami organizacji Shark Project ja coś tam napomknąłem o wrocławskim oddziale Polskiego Towarzystwa Zoologicznego – i tak, od słowa do słowa, cała impreza zaczęła nabierać realnych kształtów.Okazało się, że badacze pracujący w organizacji Shark Project przyjadą do Polski z cyklem wykładów w dniach 02-04.11.2005. Wrocław miał być pierwszy, potem Warszawa i Gdynia. Przypadająca nam w udziale data, czyli 02.11.2005, nie nastrajała zbyt optymistycznie jeśli chodzi o liczbę ewentualnych słuchaczy. Ale pomimo tego byliśmy dobrej myśli.

Pertraktacje prowadzone z przewodniczącą wrocławskiego oddziału Polskiego Towarzystwa Zoologicznego, panią dr Bożeną Simiczyjew, przyniosły pożądany skutek – została dla nas zarezerwowana Duża Sala Wykładowa w Instytucie Zoologicznym Uniwersytetu Wrocławskiego, a to oznaczało, że do dyspozycji będziemy mieli nieco więcej niż 100 miejsc, rzutnik multimedialny, ogromny ekran i dobre nagłośnienie. Pomimo naszego (chwilowego) braku doświadczenia w kontaktach z mediami, udało nam się wykład rozpropagować – rozwiesiliśmy plakaty na uczelniach i w kilku sklepach nurkowych, do szkół trafiły ulotki z informacją gdzie i kiedy odbywa się wykład o rekinach, nawet w lokalnej prasie pojawiły się wzmianki o planowanym najeździe rekinów na Wrocław. Pozostało tylko czekać na odzew społeczeństwa. Jak się okazało, społeczeństwo było bardzo zainteresowane rekinami, frekwencja na wykładzie przeszła nasze najśmielsze oczekiwania – o godzinie 18:00 niemal cała sala była pełna, w trakcie 2,5-godzinnego wykładu wyszło raptem kilkanaście osób. To nasz olbrzymi sukces, nie tylko biorąc pod uwagę późną porę oraz niezbyt dogodną datę.

Sala wykładowa

Oczekiwanie na słuchaczy

Shark Project wykład

W trakcie przerwy, było wiele pytań do prelegentów

Sala wykładowa

Niemal pełna sala:)

Wykład, podzielony na trzy części, nosił tytuł „REKIN – lęk, fascynacja” i był utrzymany w tonie popularnym, niekiedy nawet żartobliwym. Nie zmienia to jednak faktu, że pracownicy organizacji Shark Project przekazali wiele cennych informacji o rekinach, nieznanych szerszemu ogółowi.

Pierwsza część wykładu dotyczyła źródeł lęku przed rekinami. Okazało się, że duży udział w tworzeniu niezdrowej paniki wokół tych drapieżników tworzą media, ze słynnymi „Szczękami” Stevena Spielberga na czele. W poszukiwaniu sensacji jakiekolwiek spotkanie człowieka z rekinem w morzu, choćby było to tylko otarcie się, często jest przedstawiane jak mrożący krew w żyłach wypadek, w którym człowiek tylko cudem uszedł z życiem. Tymczasem rocznie, na całym świecie, ma miejsce zaledwie kilka przypadków pogryzienia człowieka przez rekina. Nie trzeba chyba mówić, jak ma się to chociażby do statystyk wypadków samochodowych.

Druga część wykładu miała na celu zapoznać słuchaczy z prawdziwym obrazem rekinów. Ryb, które faktycznie są drapieżnikami, ale które nigdy celowo nie polują na człowieka. Ryb, które zawsze najpierw starają się określić, z czym mają do czynienia, zanim przeprowadzą atak. Prezentowane na wykładzie filmy i zdjęcia jednoznacznie dowiodły, że rekin podpływający do człowieka spędza bardzo dużo czasu na próbach identyfikacji tego nie znanego mu obiektu. Znajomość zwyczajów rekinów pozwala właściwie interpretować ich zachowanie, oraz unikać sytuacji, które prowokują je do ataku, ponieważ upodabniają człowieka do zwierząt będących częstymi ofiarami rekinów (np. uderzanie w powierzchnię wody otwartą ręką natychmiast przywabia rekiny, bo powstające dźwięki są bardzo podobne do dźwięków wytwarzanych przez pływające przy powierzchni wody foki). Najlepszym dowodem na to, że rekiny nie są maszynami stworzonymi do zabijania ludzi, była sama obecność naszych wykładowców, którzy w trakcie prowadzenia swoich badań niemal codziennie mają okazję pływać wśród rekinów, i jak do tej pory (a badania trwają już ładnych kilka lat) nikomu jeszcze nie stała się krzywda.

Waldek Osmałek – pomysłodawca cyklu prelekcji poświęconych rekinom

dr Erich Ritter – biolog, badacz życia rekinów

Wreszcie w trzeciej części wykładu poruszono dwa zagadnienia. Pierwszym była analiza dwóch najbardziej znanych wypadków pogryzienia człowieka przez rekina, analiza z której jednoznacznie wynikało, że w obu przypadkach winny był człowiek, jego zachowanie oraz kompletna nieznajomość rekinich zwyczajów.

Drugie zagadnienie zaś to potworna masakra, jaką ludzie urządzają obecnie rekinom. Powód tej masakry jest prosty – upodobanie ludów dalekiego wschodu do zupy z płetw rekinów. Każdego roku miliony rekinów są odławiane, odcina im się płetwy, a następnie tak bestialsko okaleczone, żywe zwierzęta wypuszcza się z powrotem do wody, skazując je na męczarnie i niechybną śmierć. Skala tego procederu jest naprawdę przerażająca, redukcja liczebności populacji niektórych gatunków rekinów sięgnęła już około 90%! To poważny problem dla morskich ekosystemów, a co za tym idzie – także dla człowieka. Rekiny, będąc na szczycie łańcucha pokarmowego, kontrolują liczebność bardzo wielu morskich zwierząt, zarówno roślinożernych, jak i mięsożernych. Zlikwidowanie rekinów będzie oznaczało niekontrolowany wzrost liczebności populacji zwierząt normalnie będących ich ofiarami, błyskawiczne wyczerpanie zasobów, a następnie załamanie się całego ekosystemu, który straci swoją stabilność, wytworzoną przez miliony lat ewolucji. Dla gospodarki człowieka, czerpiącego z eksploatacji morskich zasobów duże dochody (przecież niekiedy wręcz całe narody żyją dzięki morzu!), będzie to miało skutki katastrofalne.

Trzecia część wykładu zakończyła się dającym wiele do myślenia stwierdzeniem – „Jeśli umrą rekiny – umrze także morze”. Dlatego warto zainteresować się tą mało znaną grupą zwierząt, poznać ich zwyczaje – i może nawet rozpropagować tę wiedzę we własnym zakresie, w najbliższej okolicy…? Bo tylko zmiana nastawienia społeczeństw i rezygnacja z konsumpcji produktów spożywczych wytwarzanych z rekinów może pomóc w ochronie tych pięknych drapieżników.

Leave A Reply

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *