Aranżacja akwarium

Aleksandra Kwaśniak-Płacheta
fot. Jacek Jabłoński

Akwarium w mieszkaniu, biurze czy szkolnej sali to nie tylko wspaniała dekoracja, to również szklany dom dla ryb, który należy odpowiednio umeblować. Jest kilka miejsc, z których można pozyskać dekoracje do akwarium. Najłatwiej jest wybrać się do sklepu zoologicznego, gdzie znajdziesz ogromny wybór żwirków i piasków, ciekawe kamienie, egzotyczne korzenie, sztuczne skałki, groty a nawet wymyślne kamionkowe zamki itp. nienaturalne ozdoby. Niektóre egzotyczne dekoracje takie jak bambus i orzech kokosowy można kupić w sklepie spożywczym lub ogrodniczym. Można też wybrać się na wycieczkę i samodzielnie poszukać ciekawych dekoracji np. liści dębu, szyszek olchy i oczywiście najróżniejszych kamieni i korzeni.

Elementy dekoracyjne sprawiają, że akwarium posiada wyjątkowy i niepowtarzalny urok. Dekoracje spełniają także kilka innych bardzo ważnych dla ryb funkcji. Ryby odczuwają ból i strach. Wiele czynników zewnętrznych powoduje, że są zestresowane, co objawia się nienaturalnym kolorem skóry, która staje się blada lub ciemna. Wystraszone, niepewne ryby poruszają się chaotycznie po akwarium lub jeżeli tylko mogą zaszywają się pomiędzy umieszczonymi w akwarium dekoracjami. Długotrwały stres czyni ryby bardziej podatnymi na choroby, dlatego za wszelką cenę należy go unikać. W związku z tym wszystko, co włożysz do akwarium powinno służyć przede wszystkim stworzeniu bezpiecznego domu dla ryb, a dopiero w drugim rzędzie jego dekoracji.

Ten mały ślimak to świderek. Żeruje w podłożu, przegrzebuje je w poszukiwaniu pokarmu, dzięki czemu podłoże zostaje dotlenione.

Elementami dekoracyjnymi w akwarium, a jednocześnie dającymi rybom poczucie bezpieczeństwa są: tło, podłoże, skały, korzenie, skorupy orzecha kokosowego, bambus, odpowiednio przygotowane liście dębu, szyszki olchy i oczywiście piękne, żywe rośliny wodne. W dobrze urządzonym akwarium znajdą się kryjówki dla słabszych egzemplarzy, dla samiczek nękanych przez natarczywe zaloty samców, miejsca dogodne do odbycia tarła i dające szansę przeżycia narybkowi.

O różnych rodzajach tła możesz przeczytać tutaj.  Tutaj tylko podkreślę, że jego obecność jest nieodzowna. Zasłania kable, które z pewnością znajdą się za tylną szybą akwarium, ścianę, której kolor lub wzór niekoniecznie musi pasować do wystroju akwarium. Tło daje również rybom poczucie bezpieczeństwa. Ciemna ściana za ich „plecami” imituje głębie otwartej wody, gdzie mogą uciec w razie niebezpieczeństwa – przynajmniej tak im się wydaje w akwarium.

Kirysek trójpręgi, tak jak inni przedstawiciele tego rodzaju, ma bardzo delikatne wąsiki, które łatwo mogą być uszkodzone przez ostre krawędzie podłoża.

Drugim istotnym elementem dekoracyjnym jest podłoże. Przy jego wyborze trzeba wziąć pod uwagę trzy aspekty:

Kolor – najlepiej żeby był ciemniejszy, wtedy barwy ryb są intensywniejsze i bardziej kontrastowe, w przeciwnym razie przy jasnym podłożu wiele gatunków będzie prezentowało niewyraźne, rozmyte kolory. Są oczywiście wyjątki. Z pewnością będąc w dobrym sklepie akwarystycznym widziałeś akwaria z niesamowicie kolorowymi pyszczakami z jezior afrykańskich, w których umieszczono jasny piasek. W ofercie znajduje się wiele żwirków, sztucznie barwionych o nienaturalnych kolorach: zielone, czerwone itp. Umieszczenie ich w akwarium to kwestia gustu. Natomiast decydując się na takie podłoże trzeba mieć pewność, że substancje użyte do barwienia nie są szkodliwe dla ryb. Dostępne są również drobne żwirki, których barwy są jak najbardziej naturalne, a które uzyskano przez pokruszenie różnych skał np. bazaltu (czarny), serpentynitu (zielony) itp

Granulacja – najlepszy do akwarium ogólnego jest żwirek o średnicy ziaren 0,3 – 0,5 mm, umożliwi zdrowy rozwój roślin, właściwą cyrkulację w podłożu wody bogatej w tlen, co zapobiegnie niebezpiecznym procesom rozkładu beztlenowego, czyli prościej mówiąc gniciu podłoża. Zaokrąglone kamyczki wchodzące w skład takiego żwirku będą bezpieczne dla ryb dennych, które lubią w nim poszukiwać pokarmu np. kiryski czy takich, które się w nim zakopują np. długonos ciernisty. Hodując ryby denne należy unikać podłoża o ostrych krawędziach, które może ranić skórę lub delikatne wąsiki ryb. Każda taka ranka to otwarta droga dla bakterii i innych organizmów chorobotwórczych. Piasek może być bardzo dekoracyjnym podłożem ale z jego użyciem wiążą się pewne problemy. Jest to podłoże nie dobre dla roślin gdyż, drobne ziarenka utrudniają cyrkulację wody w podłożu, a tym samym ograniczają dopływ tlenu. Może więc dochodzić do procesów gnicia i wydzielania trujących dla ryb substancji. Piasek można zastosować w przypadku zbiorników gdzie nie planujemy uprawy roślin (przynajmniej bezpośrednio w podłożu), a więc warstwa użytego piasku może być cieniutka 2-3 cm. Naszym sojusznikiem w takim przypadku będą też ślimaki tzw. świderki, które żyją w podłożu żywiąc się resztkami organicznymi, ciągle je mieszają a przez to natleniają. W ciągu dnia zwykle ich nie widać, na szyby wychodzą dopiero po zgaszeniu światła.

Oddziaływanie na parametry chemiczne wody – podłoże użyte w akwarium powinno być neutralne czyli nie może wpływać w żaden sposób na właściwości chemiczne wody. Są jednak od tej reguły wyjątki. W akwariach, które zamieszkają ryby lubiące twardą wodę można użyć żwirków lub piasków, które powstały ze skał wapiennych lub tzw. żwirek koralowy. Takich podłoży natomiast trzeba unikać w pozostałych wypadkach. Jak sprawdzić z jakim podłożem mamy do czynienia? Jeżeli piasek, żwirek lub skałka zawiera w swoim składzie substancje, które będą podnosić twardość wody po polaniu jej octem lub preparatem akwarystycznym do zakwaszania wody zaobserwujesz burzenie (pienienie) się jego powierzchni.

Jak grube powinno być podłoże? – Jeżeli w planach masz uprawę roślin, które mają stanowić ważny element dekoracyjny, warstwa podłoża w akwarium powinna wynosić minimum 5-6 cm w przedniej części akwarium. Z tyłu gdzie sadzi się gatunki roślin osiągające znaczne rozmiary, jego grubość musi być większa. W akwariach gdzie nie będzie roślin warstwa podłoża może wynosić 2-3 cm. Możesz również zdecydować się na posadzenie roślin w plastikowych doniczkach. Jest to szczególnie wskazane gdy twoi przyszli podopieczni to pielęgnice lubiące kopać w podłożu i kształtować wystrój akwarium według własnego uznania. Doniczki sprawdzają się również w akwariach gdzie jako podłoże będzie zastosowany piasek, który jak już pisałam nie sprzyja dobremu wzrostowi roślin. Do doniczek można nasypać żwirku, posadzić rośliny a następnie zamaskować doniczki skałkami lub korzeniami. Daje to też później możliwość wprowadzania pewnych zmian w aranżacji zbiornika bez konieczności przesadzania roślin. Ważnym elementem dekoracyjnym w wielu akwariach są kamienie. Przy ich wyborze pamiętaj, że ładniej i bardziej naturalnie prezentują się duże kamienie niż małe. Najlepiej zdecydować się na jeden ich rodzaj, a więc nie mieszać różnych kolorów i kształtów np. otoczaki z łupkami. Takie akwarium będzie wyglądało bardziej naturalnie. Podobnie jak w przypadku podłoża należy zwrócić uwagę czy kamienie nie oddziałują na parametry chemiczne wody.

Ciemny fillitowy łupek to świetny materiał do tworzenia w akwarium tła lub grot.

Niezwykłego uroku zbiornikom dodają umieszczone w nich korzenie. Najbezpieczniej zaopatrzyć się w nie w sklepie zoologicznym. Można oczywiście spróbować znaleźć coś odpowiedniego na wycieczce ale korzeń absolutnie nie może być świeży, najlepiej aby pochodził ze strumienia, zbiornika wodnego lub torfowiska. Należy unikać korzeni z drzew iglastych. Gdy już znajdziesz spełniający te warunki korzeń to następnym krokiem jest jego odpowiednie przygotowanie. Należy go oczyścić, wygotować w wodzie z solą a potem przez pewien czas moczyć w regularnie wymieniając wodę na świeżą. Nigdy jednak nie będziesz miał gwarancji, że po włożeniu do akwarium twój korzeń nie zacznie gnić. Jeżeli tak się stanie proces możesz powtórzyć, jeżeli jednak to nie pomorze wysusz go i postaw jako dekorację na półce. Również korzenie nabyte w sklepie warto wygotować w wodzie z solą, a następnie moczyć przez pewien czas. W ten sposób po włożeniu do akwarium będą w mniejszym stopniu barwiły wodę na brązowo. Korzenie są piękną dekoracją, świetnym miejscem schronienia dla ryb, źródłem celulozy dla wielu tzw. glnojadów, mogą stanowić podłoże do którego przytwierdza się rośliny np. mikrozorium, mech itp. Należy jednak pamiętać, że wpływają na parametry chemiczne wody. Zawarte w drewnie kwasy humusowe i garbniki nadają wodzie charakterystyczny złocisto-brązowy kolor oraz lekko ją zakwaszają i obniżają jej twardość. W związku z tym unikamy stosowania ich w akwariach gdzie będą mieszkały ryby lubiące twardą wodę i odczyn zasadowy (pH większe niż 7). We wszystkich pozostałych przypadkach jest to bardzo pożądana dekoracja. Od czasu do czasu w sklepach zoologicznych pojawiają się „drewniane rurki”. Kawałki drewna w kształcie walca z wydrążonym środkiem, które są doskonałym schronieniem dla bocji, sumów i glonojadów. Te ostatnie również wybierają je na miejsce tarła.

Korzeń to bardzo atrakcyjna i lubiana przez akwarystów dekoracja.

Bardzo podobne do korzeni, aczkolwiek słabsze, właściwości mają skorupy orzecha kokosowego. Taką ozdobę można przygotować samodzielnie. Po wypiciu smakowitego mleczka kokosowego należy rozciąć kokos i usunąć miąższ, a następnie wygotować w wodzie z dodatkiem soli. Po takim zabiegu przez pewien czas kokos moczymy regularnie wymieniając wodę na świeżą. Skorupa orzecha kokosowego to świetne schronienie dla ryb oraz miejsce tarła.

Bardzo atrakcyjną i egzotyczną ozdobą jest bambus. Można go zakupić w sklepie ogrodniczym, często w różnych grubościach. Nie jest to zbyt trwała ozdoba akwarium i również wymaga specjalnego przygotowania oraz umocowania w podłożu ze względu na zdolność do pływania.

Dla tych akwarystów, którzy pragną nadać swojemu akwarium niepowtarzalny wygląd i zadziwić swoich gości polecam liście dębu i szyszki olchy. Te ozdoby nie nadają się do wszystkich akwariów ze względu na oddziaływanie na parametry chemiczne wody. Liście i szyszki zawierają garbniki i kwasy humusowe, które jak już wspominałam zakwaszają lekko wodę i obniżają jej twardość. W związku z tym, że bardzo silenie barwią wodę należy je przed włożeniem do akwarium wygotować. Najlepiej kilkakrotnie zmieniając wodę. Podczas gotowania liści dębu należy liczyć się z bardzo nieprzyjemnym zapachem. Po takiej obróbce umieszczamy liście i szyszki na dnie akwarium. Gotowanie odbierze im również zdolność do pływania i jeżeli ruch wody w akwarium jest słaby będą spokojnie leżały na dnie. Jest to świetny dodatek do zbiorników z rybami kąsaczowatymi np. neony, z południowo amerykańskimi pielęgniczkami np. pielęgniczka kakadu, a także z paletkami i skalarami. Po pewnym czasie liście i szyszki zaczną się rozkładać, wtedy najlepiej je wyjąć i zastąpić nowymi. Pamiętaj aby takie dekoracje zbierać w miejscach oddalonych od dróg i uciążliwych zakładów produkcyjnych.

Bardzo ekskluzywną i dosyć drogą ozdobą jest skrzemieniałe drewno. Powstało na skutek zastąpienia tkanek drewna przez kwarc. Niezwykła struktura tej dekoracji zwróci uwagę nie jednej oglądającej akwarium osoby. Zaletą skrzemieniałego drewna jest jego neutralność w stosunku do parametrów wody.

Na zakończenie jeszcze kilka słów o bardzo ważnym elemencie dekoracyjnym jakim są rośliny. Gdyby postawić obok siebie dwa akwaria, jedno obsadzone roślinami z kilkoma popularnymi rybkami i drugie z bardzo ciekawymi rybami, ale żyjącymi wśród skał i tak też byłoby urządzone akwarium: tylko skały, piasek i ryby, z pewnością większym zainteresowaniem cieszyłoby się to pierwsze. Rośliny sprawiają, że akwarium hipnotyzuje, urzeka swoim wyglądem i wciąga w bajeczny podwodny świat. Dla wielu gatunków ryb rośliny to doskonałe miejsce schronienia, tarła i szansa na przeżycie narybku. Ryby często wyszukują duże liście, do których przyklejają ikrę, albo wpływają w największy gąszcz i tam samiczka składa swoje drogocenne jajeczka, czasem przykleja je do listków albo korzeni roślin pływających. Bojowniki, prętniki, guraminy i wiele innych ryb labiryntowych buduje pieniste gniazda, w które często są wkomponowane drobne pływające rośliny np. wgłębka wodna, rzęsa itp. W gąszczu roślin pływających duże szanse na przeżycie i znalezienie pokarmu ma narybek, w tej funkcji dobrze sprawdza się również mech jawajski. Rośliny pełnią jeszcze dwie ważne role w akwarium. Pochłaniają związki azotowe, których w akwarium ciągle przybywa na skutek wydalania ryb, a które w nadmiarze są dla nich szkodliwe oraz produkują życiodajny tlen. Więcej o roślinach i ich uprawie przeczysz w kolejnych numerach Planety Zwierząt.

Akwarium z kolorowymi pyszczakami. Jako podłoże zastosowano piasek.

Leave A Reply

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *